Avrupa Birliği (AB), ABD ile AB arasında yaşanan Grönland krizinin ardından Arktik’teki varlığını artırmak ve dış baskılara karşı gelecekte daha kararlı bir tutum almak istiyor.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Brüksel’deki AB olağanüstü zirvesinin sona ermesinin ardından bu sabah yaptığı açıklamada, “AB ile Grönland arasındaki ilişkileri geliştirmek için çalışıyoruz ve bu kapsamda Komisyon yakında kapsamlı bir yatırım paketi sunacak” dedi.
Von der Leyen, AB’nin artan savunma harcamalarını Arktik koşullarına uygun ekipmanlara da yönlendireceğini belirterek buna ilişkin “buzkıran gemisi” örneğini verdi.
“Arktik’in güvenliğine yeterince yatırım yapmadık, çabaları artırmanın zamanı geldi” diyen von der Leyen, Birleşik Krallık, Kanada, Norveç ve İzlanda gibi bölgedeki ortaklarla ilişkilerin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Von der Leyen, bunun “gerçek bir jeopolitik zorunluluk” hâline geldiğini vurguladı.
Bu çerçevede Komisyon’un, Danimarka’nın egemenlik alanındaki Grönland’a yönelik mali desteği 2028’den itibaren başlayacak bir sonraki AB bütçesi kapsamında iki katına çıkarmak istediği belirtiliyor.
“Gerektiğinde gücümüzü kullanırız”
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da basın toplantısında, AB’nin her türlü baskı ve zorlamaya karşı kendini savunmayı sürdüreceğini ve kendi çıkarları, üye devletleri ve vatandaşları için kararlılıkla hareket edeceğini belirtti.
Costa, “AB’nin bunu yapacak gücü ve araçları var ve gerektiğinde bunları kullanacaktır” dedi.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, AB’nin “gerektiğinde gücünü kullanacağı” mesajını verdi Fotoğraf: Nicolas Tucat/AFP
ABD ile ticari ilişkilerin rayına oturtulması
Zirveye katılan devlet ve hükümet başkanları da ABD’yi yeni tehditler konusunda uyararak Washington ile askıya alınan ticaret anlaşmasını yeniden rayına oturtmak istediklerini vurguladı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Danimarka’ya bağlı Grönland’ın ilhakını gündeme getirebileceğini söylemesinin ardından Avrupa Parlamentosu transatlantik ticaret anlaşmasının onay sürecini bu hafta askıya almıştı. Ayrıca AB, Beyaz Saray’ı misilleme olarak ABD menşeli ürünlere karşı gümrük vergileri uygulamakla tehdit etti.
Danimarka ve Fransa’nın Arktik adadaki askeri varlıklarını artırmasının ardından da Trump NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Grönland konusunda anlaşmaya vardığını söyleyerek Çarşamba günü geri adım attı ve gümrük vergilerinden vazgeçti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Danimarka toprağı Grönland’ı ilhak etme planları, transatlantik ilişkilerde eşi benzeri görülmemiş bir gerilim yarattıFotoğraf: Mandel Ngan/AFP/Getty Images
Trump’ın geri adımı AB liderlerini rahatlattı
Brüksel’de düzenlenen zirve sona ermeden önce birçok devlet ve hükümet başkanı, Trump’ın Grönland anlaşmazlığında geri adım atmasından duydukları memnuniyeti dile getirdi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Brüksel’de yaptığı açıklamada, “Avrupa tarafında birlik ve kararlılığın gerçekten bir fark yaratabildiği görüldü” diye konuştu.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Avrupa’nın birlik içinde güçlü ve hızlı hareket etmesi hâlinde durumun sakinleştiğine dikkat çekti. Ancak Macron, yeniden tehditlerin hedefi olunması durumunda mevcut araçları kullanmaya hazır olduklarını da belirtti.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen de Trump’ın kararından memnun olmakla birlikte Grönland konusunda ABD ile ilişkilerde hâlâ aşılmaması gereken kırmızı çizgiler bulunduğunu vurguladı.
Mercosur anlaşması da konuşuldu
Zirvede ana gündem maddesi olan Grönland’ın yanı sıra Mercosur konusu da masaya yatırıldı. Devlet ve hükümet başkanları, Güney Amerika’daki Mercosur ülkeleriyle yapılacak ticaret anlaşmasının hızla ilerletilmesi yönündeki iradelerini teyit etti.
Von der Leyen, “Bu önemli anlaşmanın avantajlarının mümkün olan en kısa sürede hayata geçirilmesi konusunda açık bir çıkar söz konusu” dedi. Birçok zirve katılımcısının geçici uygulama seçeneğini gündeme getirdiğini ancak henüz bir karar alınmadığını söyledi. Avrupa Parlamentosu Çarşamba günü Avrupa Adalet Divanı’ndan, hâlihazırda imzalanmış olan anlaşmanın uygulanmasına ilişkin bir inceleme talep etmişti.
Reuters,dpa/BÜ,HS
